ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
Αναφέρετε τρεις απειλές της
εξωτερικής εγκυρότητας και παραδείγματα πάνω σ’ αυτές.
Από το βιβλίο του Σταλίκα
«Μέθοδοι έρευνας στην κλινική ψυχολογία», σελ. 77- 80.
Εξωτερική εγκυρότητα: τα
αποτελέσματα που προέκυψαν από τον ερευνητικό χειρισμό των μεταβλητών στο
πλαίσιο ενός συγκεκριμένου ερευνητικού δείγματος, σε συγκεκριμένες συνθήκες και
σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή μπορούν να γενικευτούν στον ευρύτερο πληθυσμό που
ενδιαφέρει τον ερευνητή, σε διαφορετικές συνθήκες και σε διαφορετικά χρονικά
σημεία.
Απειλές:
Αλληλεπίδραση επιλογής δείγματος
και χειρισμού της ανεξάρτητης μεταβλητής- δυνατότητα γενίκευσης των πορισμάτων
της έρευνας σε άλλους πληθυσμούς.
Αλληλεπίδραση πλαισίου και
χειρισμού- δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων σε πλαίσια διαφορετικά από
εκείνο στο οποίο διεξήχθη η έρευνα.
Αλληλεπίδραση ιστορίας και
χειρισμού- περιορισμός της δυνατότητας διαχρονικής ισχύος των αποτελεσμάτων
της, καθώς ο πληθυσμός και τα χαρακτηριστικά του υπόκεινται σε διαρκείς
αλλαγές.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
1. Ποιες είναι οι διαφορές της
προκαλούμενης συμπεριφοράς (αντιδράσεις) και της συντελεστικής συμπεριφοράς
(δράσεις).
Ποια από τα διαγνωστικά στοιχεία
της διαταραχής της κατάθλιψης και της ειδικής φοβίας μπορούν να εξηγηθούν με
παραδείγματα από την προκαλούμενη συμπεριφορά καθώς και με παραδείγματα από τη
συντελεστική συμπεριφορά.
Από το βιβλίο «Ψυχολογία της
συμπεριφοράς», του Ρ. Μέλλον
Σελ. 188-192, 163-164
Πίνακας σελ. 191
Φοβία:
Σελ. 115- αραχνοφοβία-
προκαλούμενη συμπεριφορά- το αρχικά ουδέτερο ερέθισμα (αράχνη) παρουσιάζεται
κατ’ επανάληψη αμέσως πριν από διάφορα εξαρτημένα και ανεξάρτητα ερεθίσματα για
φοβικές αντιδράσεις. Γενικά, οι αράχνες θα αποκτήσουν περισσότερη προκλητική
δύναμη εάν τα προκλητικά ερεθίσματα που τις ακολουθούν είναι πολύ ηχηρά και
έντονα.
Σελ. 311- φοβία για οδοντίατρο-
συμπεριφορά αποφυγής- είναι πιο πιθανό να ξεχάσουμε ένα ραντεβού μας με τον
οδοντίατρο παρά ένα ραντεβού για κινηματογράφο- κι αυτό οφείλεται στις
διαφορετικές συνέπειες της κάθε θύμησης.
Η φοβία είναι αντίδραση σε ένα
ερέθισμα που έγινε εξαρτημένο μέσω της κλασικής εξαρτημένης μάθησης. Η φοβία
διατηρείται μέσω της αποφυγής της δυσφορίας που συνδέεται με ένα εξαρτημένο
αποστροφικό ερέθισμα. Η αποφυγή λειτουργεί ως ανακούφιση και ενισχύει τη φοβική
αντίδραση, ενώ εμποδίζει τη διαδικασία της απόσβεσης.
Κατάθλιψη:
Προκαλούμενη συμπεριφορά-
αποτέλεσμα μάθησης που οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι το φυσικό ή κοινωνικό
περιβάλλον του ατόμου βρίσκεται πέρα από τον προσωπικό του έλεγχο. Το άτομο
μαθαίνει ότι δεν μπορεί να ξεπεράσει εμπόδια και σταδιακά σταματά να προσπαθεί
(έλλειψη προσπάθειας να αλλάξουν την κατάσταση).
Συντελεστική συμπεριφορά- Η κατάθλιψη
είναι αποτέλεσμα χαμηλού βαθμού θετικής κοινωνικής ενίσχυσης- πτώση διάθεσης και
μείωση των συμπεριφορών- απόσυρση από κοινωνικές επαφές, μείωση της προσοχής
των άλλων- μείωση της συχνότητας των αμοιβών που παρέχει στο άτομο το
περιβάλλον του- χαμηλή διάθεση.
Σελ. 166- συντελεστική
συμπεριφορά- η σχετική συχνότητα
εμφάνισης των δράσεων συνιστά καθοριστικό γνώρισμα των ψυχικών διαταραχών. Το
να παραπονιέται κάποιος δεν αποτελεί διαταραχή. Όταν όμως τα παράπονα γίνονται
τόσο συχνά ώστε να χαρακτηρίζουν το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών του ατόμου,
τότε είναι δυνατόν να καταστούν τμήμα της κατάθλιψης.
Σελ. 283- συντελεστική
συμπεριφορά- η αντίληψη και η λεκτική συμπεριφορά χαρακτηρίζονται από
υπερβολικά επιλεκτική προσοχή των προσωπικών ελλειμμάτων.
Σελ. 315- συντελεστική
συμπεριφορά- οι άνθρωποι με προβλήματα κατάθλιψης λέγεται συχνά ότι δεν
αναγνωρίζουν τον θυμό τους, δε διακρίνουν δηλαδή ότι συγκεκριμένα πράγματα τους
προκαλούν συναισθηματικές αντιδράσεις θυμού.
2. Άρνηση- απώθηση, Προβολή-
προβλητική ταύτιση: ποιες είναι οι διαφορές;
Από το βιβλίο «Προσωπικότητα»
(Επιμ. Ποταμιάνος & Αναγνωστόπουλος), σελ. 114-119.
Απώθηση: απομάκρυνση από τη
συνείδηση αναπαραστάσεων που συνδέονται με μια ενόρμηση, όταν η ικανοποίηση
αυτής της ενόρμησης μπορεί να προκαλεί δυσαρέσκεια.
Άρνηση: το άτομο αρνείται ένα
δυσάρεστο ή ανεπιθύμητο κομμάτι της εξωτερικής πραγματικότητας, φαντασιωτικά ή
πρακτικά.
Διαφορά: Άρνηση- απώθηση: η
απώθηση δεν ασκείται στην ενόρμηση ή στο συναίσθημα, αλλά στην αναπαράσταση-
εκπρόσωπο της ενόρμησης. Στην άρνηση, η απώθηση αίρεται μερικώς, καθώς η
αναπαράσταση γίνεται συνειδητή, αλλά το συναίσθημα παραμένει. Στην απώθηση, η
αναπαράσταση έχει απωθηθεί και το συναίσθημα είναι ανεσταλμένο, ή μέσω
μετατροπής έχει γίνει σύμπτωμα και άγχος.
Προβολή: το υποκείμενο
απομακρύνει από τον εαυτό του και αποδίδει σε κάποιο άλλο πρόσωπο ή αντικείμενο
του περιβάλλοντος επιθυμίες, ενορμήσεις, ιδιότητες ή συναισθήματα, που αγνοεί ή
αρνείται σε σχέση με τον εαυτό του.
Προβλητική ταύτιση, της Melanie Klein: αμυντική διεργασία, κατά
την οποία ένα άτομο προβάλλει μια καλή ή κακή πλευρά του εαυτού του σε κάποιον
άλλο. Το αντικείμενο που δέχθηκε την προβεβλημένη πλευρά οδηγείται ή πιέζεται
από τον άλλο να αισθανθεί ή να συμπεριφερθεί σύμφωνα με την προβεβλημένη
εμπειρία.
Διαφορά: Προβολή- Προβλητική
ταύτιση: στην προβλητική ταύτιση το αντικείμενο βιώνει ως έναν βαθμό το περιεχόμενο
της προβολής, καλείται να εμπλακεί ενεργητικά στο πλαίσιο μιας
‘αυτοεκπληρούμενης προφητείας’.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ
Το προσφυγικό και μεταναστευτικό
«κύμα» δημιούργησε ποικίλες αντιδράσεις στον ελληνικό χώρο που εγείρουν το
ερώτημα αν (και κατά πόσο) υπάρχει «έκδηλος» ή και «λανθάνων» ρατσισμός στον
ελληνικό πληθυσμό. Δώστε θεωρητικά τεκμηριωμένη απάντηση στο παραπάνω ερώτημα.
Η απάντηση μπορεί να καλυφθεί
μέσα από κεφ. 15 και 17, Β τόμ. Εισαγωγή στην κοινωνική ψυχολογία (Παπαστάμου),
από τις έρευνες του βιβλίου Κοινωνική σκέψη, νόηση και συμπεριφορά σελ. 491 και
551.
Ωστόσο, βασική πηγή αποτελεί το
βιβλίο της Χρυσοχόου «Πολυπολιτισμική πραγματικότητα».
Στερεότυπα
Η προκατάληψη που συνδέεται με
τις φυλετικές διακρίσεις (σελ. 139)
Λανθάνων ή έκδηλος ρατσισμός
(σελ. 142)
Κοινωνικές αναπαραστάσεις (σελ.
149)
Κοινωνική κατασκευή των
κατηγοριών και ουσιοποίηση
Ο ρατσισμός συνδέεται με τις κοινωνικές
πρακτικές που συντηρούν τις ανισότητες
Οι δύο μορφές ρατσισμού
συνυπάρχουν μέσα στην ίδια την κοινωνία, ακόμη και μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο
Διομαδικές σχέσεις- κυρίαρχη και
μη κυρίαρχη ομάδα
Θεωρία κοινωνικής ταυτότητας
Θεωρία ρεαλιστικής σύγκρουσης
Θεωρία σχετικής αποστέρησης
